مجله خودرو

قطعه‌سازی پیش‌نیاز تولید خودرو (۱)

داشتن یک صنعت خودروسازی قدرتمند، آرزوی بسیاری از کشورهاست؛ تا جایی که دستیابی به آن در شرایط فعلی دنیای اقتصاد، به نمادی برای شکوفایی و توسعه تبدیل شده است. بسیاری افراد بدون داشتن نگرشی فرآنیدمحور و با نگاهی مطلق به نقطه پایان صنعت خودرو، چنین برداشت می‌کنند که برای داشتن تولیداتی قوی و ثمربخش، تنها نیازمند سرمایه‌گذاری و تجهیز کارخانه‌های تولید خودرو هستیم. این در حالی است که تجربه جهانی چیزی خلاف این را اثبات کرده است. کاملاً درست که کارخانه‌های مجهز تولید خودرو سنگ آخر بنای صنعت خودروسازی هستند اما نباید فراموش کرد که زیربنا و اساس صنعت خودرو چیز دیگریست. گام اول برای ایجاد صنعت خودروسازی قدرتمند، پی‌ریزی قطعه‌سازی ‌های قدرتمند است.

قطعه‌سازی

صنعت خودرو بدون قطعه‌سازی ؛ تولید بدون مواد اولیه؟!

به همان نحوه که در تولید تک تک وسایل و قطعات فلزی یا پلاستیکی، وجود ماده اولیه الزامی است، در صنعت خودرو نیز به ماده اولیه نیاز است اما با این تفاوت که در این صنعت ماده اولیه مواد خام نیست بلکه این قطعات هستند که نقش ماده اولیه برای صنعت خودرو را بر عهده دارند. خودرو یا ماشین دیگری، در اصل مجموعه منظمی از قطعات است. این فرض که هم‌نشینی و هماهنگی این قطعات کار مهمی است اصلاً غلط نیست اما مهم‌تر از آن کیفیت خود قطعات است. پس این کاملاً بدیهی است که بدون وجود قطعه‌سازی قوی و با تیراژ بالا نمی‌توان انتظار صنعت خودروسازی موفقی داشت. موضوعی که امروزه در ایران کاملاً ملموس است.

قطعه‌سازی

محل تمرکز غلط است

به برداشت تولیدکنندگان یا حتی سرمایه‌گذاران خصوصی، تجمیع سرمایه در کارخانه‌های خودروسازی راه‌حلی برای بهبود وضعیت صنعت خودرو است اما این کاملاً غلط است. به همان شکل که در بسیاری موضوعات نیاز است تا پیش‌نیازها و زیرساخت‌ها اصلاح شوند، در صنعت خودرو ایران نیز نیاز است تا کار را از قطعه‌سازان آغاز کنیم. واقعیت این است که صنعت قطعه‌سازی در ایران اصلاً اوضاع مطلوبی ندارد. این موضوع اما فقط به خاطر کمبود سرمایه نیست بلکه طیف وسیعی از مشکلات پیش روی این صنعت مهم و کلیدی قرار دارد.

هم تأمین و هم خدمات پس از فروش

قطعه‌سازی در دو مرحله اهمیت خود در صنعت خودرو را نشان می‌دهد. در مرحله هنگامی است که قطعات خودرو جهت مونتاژ و تولید به کارخانه‌های بزرگ ارسال خواهند شد. در این مرحله قطعه‌سازان با مشتریان کلان و با تیراژ خرید بالا روبرو هستند. اما در بخش دوم پای خریداران خرد در میان است. هر خودروی که تولید می‌شود، بسته به نوع، مدل و طراحی در فواصل مختلفی به تعویض قطعات خاصی نیازمند است و این کاملاً طبیعی است. این بخش دقیقاً همان جایی است که صنعت قطعه‌سازی برای مرحله دوم به مدد صنعت خودرو می‌آید. بدون تأمین قطعات با کیفیت و مناسب خودروساز توانایی خود در ارائه خدمات پس از فروش را از دست خواهد داد. در صنعت خودرو نبود خدمات پس از فروش، باعث فروپاشی کلی یک برند خواهد شد. هر خریداری می‌داند که خرید خودرویی بدون قطعات جانبی و مصرفی رایج در بازار، یک شکست اقتصادی واقعی است. این در حالی است که گاهی حتی باید بتوان قطعات مادر را تهیه کرد چون با در نظر گرفتن احتمالاتی مانند تصادفات و صدمات خارجی و خارج از حالت طبیعی، شما باید بتوانید قطعات اصلی و اساسی را نیز تهیه کنید.

قطعه‌سازی

رقابت مرگبار قطعه‌سازان

بلای خانمان سوزی که امروزه صنعت قطعه‌سازی ایران را تهدید می‌کند، ورود سریع، پر تیراژ و ارزان نمونه‌های تقلبی چینی به بازار ایران است. مسئولین بدون توجه به پتانسیل‌های بازار و حمایت از تولیدکننده ایرانی، گاهی در مقیاس وسیع حتی با وجود نمونه داخلی، مجوز واردات صادر می‌کنند و این یعنی تعطیل سریع و تلخ کارگاه‌ها و کارخانه‌های ایرانی. قطعه‌سازان با فقدان امکان بازگشت سرمایه به علت ناتوانی در رقابت با کالای چینی، بازار هدف مهم‌تر خود یعنی مصرف‌کنندگان خرد را از دست داده و دیر یا زود از پا درخواهند آمد. با توجه به این موضوع متوجه خواهیم شد که ضمن زمین‌گیر شدن صنعت قطعه‌سازی ، صنعت خودرو نیز دچار افت کیفیت جدی خواهد شد. در این فضا اما متأسفانه این رانت است که مجدد دامنگیر فضای اقتصادی خواهد شد؛ شرکت‌های خودروسازی با ایجاد انحصار و فشار روی قطعه‌سازان، طیف وسیعی از کارخانه‌ها و کارگاه‌های مجاز را به زانو درآورده و در عمل آن‌ها را خریداری می‌کنند. همانطور که در بازار خودروی ایران این موضوع ملموس است، قطعه‌سازی نیز به یکی از زیرمجموعه‌های هر خودروسازی تبدیل خواهد شد. این تجمیع سرمایه در یک بخش در کوتاه مدت، برای اقتصاد کشور زیان‌بار بوده و در بلند مدت باعث کیفیت خودروهای تولیدی خواهد شد چون تمرکز سرمایه در مرحله پایانی تولید، تولید قطعات با کیفیت را با مخاطراتی جدی روبرو خواهد کرد. این یعنی در بلندمدت صنعت خودرو به شکلی ناخواسته برای جبران افت کیفیت و سود مالی بیشتر به سمت مونتاژ خودروهای خارجی سوق داده خواهد شد. چون تأمین قطعه آماده از خارج کشور آسان‌تر خواهد بود، خودروساز ترجیح خواهد داد که به منابع خارجی رجوع کرده و صرفاً بار مونتاژ قطعات را بر دوش داشته باشد. چیزی که تا به امروز زمینه‌ساز بحران در صنعت خودروی ایران شده است، این میل بالای خودروساز ایرانی به انجام مونتاژ صرف است؛ این یعنی درجا زدن صنعت خودرو بدون هیچ سرمایه‌گذاری بر امر تحقیق و توسعه. آینه تمام‌نمای بحران فعلی به سادگی در کف بازار قابل دیدن است. اگر پراید پس از گذشت حدود بیست و هفت سال هنوز هم در حال تولید است، دقیقاً نتیجه عملی بحران فوق است. خودروساز بی‌میل به تحقیق، توسعه و پیشرفت است و از سویی دیگر مصرف‌کننده به علت انحصار ناشی از نبود واردات خودروی خارجی، مجبور است تا به خرید این خودرو تن دهد.

قطعه‌سازی

نتیجه نهایی

نتیجه نهایی این طرح کلی که اکنون بر صنعت خودروی ایران حاکم است، از بین رفتن نظام تیرینگ است. در نظام تیرینگ که بعدتر مورد بحث و کنکاش خواهد گرفت، خودروساز مکلف به مشارکت و اعطای وظیفه به کارخانه‌های قطعه‌سازی ثانویه خواهد شد. این رابطه متقابل همان چیزی است که زمینه‌ساز پیشرفت صنعت خودرو خواهد بود. اما با فقدان نظام تیرینگ هم بخش مهمی از نیروی کار به درست مدیریت نخواهد شد و هم هزینه‌های تولید بشدت بالا خواهد رفت. رده‌بندی قطعه‌سازان راه حل مهمی است که در یادداشت‌های بعدی بیشتر و بهتر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

قطعه‌سازی پیش‌نیاز تولید خودرو (۲)

برچسب ها
مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا